Jak radzić sobie z konfliktami w rodzinie, kiedy jestem osobą z doświadczeniem zaburzeń zdrowia psychicznego? Jak przełamać wstyd i stygmatyzację?
- Psychiatra Joachim
- 18 lis 2024
- 3 minut(y) czytania
Każdy z nas doświadcza konfliktów – czasem spieramy się z obcymi, innym razem z przyjaciółmi czy rodziną. Jednak w przypadku osób z doświadczeniem zaburzeń zdrowia psychicznego (PLE – People with Lived Experience), rodzinne konflikty bywają szczególnie bolesne. Rodzina, która często jest ostatnim bastionem wsparcia, bywa też źródłem trudnych emocji, wstydu czy poczucia wykluczenia. Dlaczego tak się dzieje? Jak przełamać te trudności i znaleźć drogę do porozumienia?
Z tym artykule omawiam dowiesz się:
Rodzinne konflikty jako przejaw społecznej stygmatyzacji
Dlaczego dochodzi do konfliktów?
Izolacja – ukryty koszt konfliktów
Rozmowa jako klucz do porozumienia
Jak przełamać wstyd i odbudować relacje?
Konflikty jako szansa na zmianę
Rodzinne konflikty jako przejaw społecznej stygmatyzacji
Rodzina odzwierciedla społeczne normy i przekonania, które, choć bywają wspierające, często zawierają także elementy stygmatyzujące. Osoby z zaburzeniami zdrowia psychicznego mogą być przez swoich bliskich postrzegane przez pryzmat stereotypów. Czasami słyszą: „To tylko wymysł” lub „Musisz się bardziej postarać”. Innym razem doświadczają unikania czy zawstydzania: „Nie idźmy razem na to spotkanie, ludzie będą patrzeć”.
Taka postawa bywa dla PLE niezwykle bolesna. Czują się szufladkowani jako „ci chorzy”, co skłania ich do samoizolacji i wzmaga ich własne poczucie wstydu – kluczowych elementów procesu autostygmatyzacji. Członkowie rodziny, choć nierzadko kierują się dobrymi intencjami, sami mogą odczuwać wstyd i bezradność wobec sytuacji, której nie rozumieją.
Dlaczego dochodzi do konfliktów?
W relacjach rodzinnych często pojawia się napięcie wynikające z lęku przed nieznanym. Członkowie rodziny mogą unikać rozmów na trudne tematy, kierowani obawą, że nie będą w stanie pomóc. Brak wiedzy o zaburzeniach psychicznych prowadzi do zachowań, które, choć nieszkodliwe na pierwszy rzut oka, ranią i izolują osobę z PLE.
Do typowych reakcji należą:
Zawstydzanie – „Co ludzie powiedzą?”, „Nie mów nikomu, że chodzisz na terapię”.
Unikanie tematu – rozmowy o problemach bywają postrzegane jako „niewygodne”.
Obwinianie – „Gdybyś bardziej się starał, wszystko byłoby inaczej”.
Te mechanizmy wzmacniają spiralę niezrozumienia. PLE wycofuje się z rozmów, a rodzina – z braku komunikacji – utwierdza się w swoich błędnych przekonaniach. W efekcie relacje osłabiają się, a więzi zaczynają się zrywać.
Izolacja – ukryty koszt konfliktów
Odosobnienie osoby z PLE ma daleko idące konsekwencje. Ograniczenie kontaktów rodzinnych odbija się na wynikach leczenia, które często wymaga wsparcia społecznego. Osoby pozostawione same sobie mogą doświadczać poczucia samotności, które pogłębia ich trudności emocjonalne.
Jednocześnie izolacja wzmacnia autostygmatyzację. PLE zaczynają wierzyć, że ich obecność w rodzinie to ciężar, a ich potrzeby są „zbyt trudne”. To błędne koło prowadzi do większego wycofania i trudności w budowaniu relacji.
Rozmowa jako klucz do porozumienia
Czy istnieje sposób, by przerwać tę spiralę niezrozumienia i konfliktów? Kluczem może być rozmowa – taka, która pozwala obu stronom poczuć się wysłuchanym. Ważne, by rozmowa była prowadzona w atmosferze wzajemnego szacunku i akceptacji, bez osądzania którejkolwiek ze stron. Warto również rozważyć wsparcie profesjonalisty, który pomoże rodzinie zrozumieć naturę zaburzeń psychicznych i podpowie, jak skutecznie pomagać.
Psychoterapeuci często podkreślają znaczenie edukacji. Zrozumienie problemów osoby z PLE i uwzględnienie ich perspektywy mogą być przełomem w relacjach rodzinnych. Rozmowy prowadzone w przyjaznym środowisku, gdzie każdy głos jest wysłuchany, mogą rozładować napięcia i odbudować osłabione więzi.
Jak przełamać wstyd i odbudować relacje?
Wstyd to emocja, która może paraliżować obie strony konfliktu – zarówno PLE, jak i ich bliskich. Aby przełamać tę barierę:
Daj miejsce na emocje – pozwól, by osoba z PLE mogła swobodnie wyrazić swoje uczucia.
Edukacja jako podstawa – zdobycie wiedzy o zaburzeniach psychicznych zmniejsza lęk i pomaga lepiej rozumieć bliskiego.
Wsparcie specjalistów – terapeuci i psychiatrzy mogą pomóc rodzinie w stworzeniu przestrzeni do otwartego dialogu.
Konflikty jako szansa na zmianę
Umiejętnie rozwiązane konflikty w rodzinach osób z PLE mogą stać się impulsem do nauki, refleksji i odbudowy więzi. Zamiast otaczać problemy zdrowotne tabu, mierzenie się z problemem to okazja do rozwoju. Rozumienie, czym jest stygmatyzacja i jakie skutki ma wstyd, pozwala zmienić sposób myślenia o problemach, z którymi mierzą się osoby z PLE. Konflikty, choć trudne, mogą być początkiem lepszej komunikacji i głębszego zrozumienia w rodzinie.
Podkreślone tematy: stygmatyzacja, konflikty, wstyd, rozwiązania w relacjach rodzinnych.
Umów się na wizytę
Wizytę u mnie można zarezerwować za pomocą portalu ZnanyLekarz.pl.
Wystarczy kliknąć w ten link:
Autor wpisu:
Joachim Budny
Doświadczony lekarz specjalista
Przewodniczący Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Lekarzy na Mazowszu
Członek Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego
Popularyzator wiedzy o zdrowiu psychicznym.
Komentarze